wereldgeschiedenis, TIJDSLIJN GESCHIEDENIS VAN DE OUDHEID

TIJDSLIJN GESCHIEDENIS VAN DE OUDHEID

4241	De eerste datum in de Egyptische kalender.
3900-3100	Dorpen aan de Nijl nemen toe in welvaart en macht.
3500	De Sumeri�rs vestigen zich in zuidelijk Mesopotami� (Sumer, in de bijbel: Sinear).
3300-3000	In Sumer vindt men het pictografische schrift uit, waaruit later �t spijkerschrift ontstaat.
	In Sumer ontstaat een aantal steden (m.n. Ur) en een cultuur van ruilhandel.
3200	Vroege Cycladische cultuur in de Ege�sche regio.
3100-2650	Archaisch Egypte.
3100	Menes eerste koning over zowel Boven- als Beneden-Egypte.
3000	De Egyptenaren ontwikkelen een methode van landmeetkunde.
	Kreta bewoond door volk uit mogelijk Klein-Azi�; begin van de Minoische beschaving.
	Fenicische stad Byblos wellicht belangrijkste verkeersknooppunt in het Nabije Oosten.
	Semitische stammen vestigen zich in het gebied dat later Akkad heet (Mesopotami�).
	Gebruik van de maankalender in Mesopotami�.
2750-2000	Vroege Helladische periode; een ander volk dan het huidige bewoont Griekenland.
2750	Ontwikkeling van landbouwculturen in het dal van de Indus.
	Het Gilgamesj-epos, geschreven in Babylon, verhaalt van een grote zondvloed.
2685	Begin van de bouw van piramiden in Egypte.
2650-2134	Oude Rijk van Egypte.
2589-2566	Bouw van de grote piramide van Giza door koning Cheops.
2500	Mesannipadda koning van Ur.
	In Mesopotami� onstaan de eerste bibliotheken.
2270-2125	Het Akkadische rijk.
2270-2214	Bewind van de eerste Akkadische koning Sargon I.
2270	Sargon I overwint de Sumeri�rs en sticht de stad Akkad (later Agade genoemd).
2300	Eerste aardewerk in Midden-Amerika.
2200	In het Nabije Oosten wordt voor het eerst een vorm van hi�rogliefen gebruikt.
2134-2040	Eerste Tussenrijk van Egypte.
2125-2061	Het rijk van de Guti, een volk uit het Zagros gebergte (thans in Iran).
2125	De Guti veroveren Akkad en Sumer en stellen gouverneurs (patesi�s) aan.
2112-1988	Ur de machtigste stad onder de 3de dynastie, te beginnen bij koning Ur-Nammu.
	Ur-Nammu bouwt de Ziggurat, met bovenop een tempel voor de maangod Nannar.
2100-1400	Bloeitijd van Minoische beschaving (o.a. beschilderd aardewerk); volk leeft in steden.
2061	Utu-Hegal, koning van Uruk, zet de laatste Guti-vorst (Tiriqan) af.
2040-1640	Middenrijk van Egypte.
2033-1988	Sjulgi (of Dungi) koning van Ur; ontstaan van belastingkantoren en districtskassen.
1950	Ur wordt veroverd door de koning van Mari en met de grond gelijk gemaakt.
2000-1550	Midden Helladische periode.
2000	De voorouders van de Grieken vestigen zich in Griekenland.
	Gebruik van zeilen op schepen in de Ege�sche zee.
	Handel tussen Egypte en Kreta en tussen het Griekse schiereiland en Kreta.
	Be�nvloed door de Minoische cultuur ontstaan steden op het Griekse schiereiland.
	Regelmatige herbouw van het paleis en van ander gebouwen in Knossos.
	Nabije Oosten maakt kennis met het paard via de Indo-Europese volken in Iran.
1991	Begin van het Middenrijk in Egypte.
1900-1600	De Oude Babylonische Periode (tijd van de Amorieten of oude Babyloni�rs).
1900	De Egyptenaren beginnen met het bouwen van tempels bij Karnak. Amontempel.
	Door nieuwe irrigatietechnieken kan Mesopotami� uitdijende bevolking voeden.
1894	Babylon wordt een onafhankelijke stadstaat; begin van de Babylonische dynastie.
1840	Beneden-Nubi� door Egypte geannexeerd.
1800	Sjamsji-adad sticht het Assyrische rijk.
1788	Einde van het Middenrijk in Egypte.
1792-1750	Bewind van Hammurabi, stichter van het Babylonische rijk met Babel als hoofdstad.
1760	Hammurabi laat wetten in steen graveren.
1700	Introductie van een strijdwagen met plaats voor een boogschutter en een menner.
1674	De Hyksos veroveren Memfis, de hoofdstad van Egypte.
1640-1550	Tweede Tussenrijk van Egypte.
1600-717	Tijd van de Chatti-koningen, rijk der Hittieten. Hoofdstad: Hattusjasj (nu: Boghaz K�y).
1600-1420	Het Oude Rijk van de Hittieten in Anatoli�.
1550-1150	Late Helladische (Myceense) periode, met als bekendste feit: de oorlog tegen Troje.
1550-1100	Het Nieuwe Rijk in Egypte
1550	Amosis uit Thebe verdrijft de Hyksos uit Egypte en wordt stamvader v.d. 18e dynastie.
	De Hittiet Mursjilisj I verovert Noord-Syri� en Babel; einde v.d. Hammurabi-dynastie.
1530-1170	Tijd van de Kassieten; Mursjilisj moet Babel aan de Kassieten afstaan.
1500-950	Eerste tekst volgens Fenicisch alfabet (overeenkomsten met Egyptisch cursiefschrift).
1500-500	Ontstaan van de Veda�s, de oudste heilige boeken in India.
1500	Griekse handelaars steken de Ege�sche Zee over naar Sicilli�.
	Het eiland Thera in Ege�sche Zee wordt deels vernietigd door een vulkaanuitbarsting.
	Wijdverbreid gebruik van ijzeren wapens in het Nabije Oosten.
	Egypte importeert over zee hout uit Libanon.
	Hittitische handel in paarden; grote vraag naar trekdieren voor strijd- en jachtwagens.
	In Europa worden de laatste stenen monumenten opgericht.
	Arische krijgers trekken Iran binnen en bereiken mogelijk het noorden van India.
1482	Dood van Thutmes (Thutmosis) I, stichter van de necropolis in het Dal der Koningen.
1458	Dood van Hatsjepsut, de enige vrouwelijke farao van Egypte.
1458-1428	Bewind van Thutmosis III, de Napoleon of Alexander van Egypte.
	Rijk van Thutmosis III: v.d. Eufraat in het Noorden tot de 4e stroomversnelling v.d. Nijl.
1411-1375	Bewind van de Egyptische farao Amenophis III; tijd van vrede en voorspoed.
1450	Onstaan van de eerste Indische veda's.
1420	Hattusjasj verwoest door �zeevolken� uit het Middelandse Zeegebied.
1400	Ondergang van de Minoische beschaving op Kreta.
	Bouw van de eerste Akropolis in Athene.
1390	Ontstaan van het Chinese schrift.
1380-1190	Het Nieuwe Rijk van de Hittieten in Anatoli�.
1375-1360	Bewind van de Egypte farao Echnaton (Amenophis IV) en koningin Nefretite.
	Aton i.p.v. Amon de hoofdgod; nieuwe hoofdstad: Achet-Aton (thans Tell el-Amarna).
1350	Syri� wordt meertalig door gebruik van Hittitische en Babylonische talen.
1330	Koning Kurigalzu II verlaat Babylon en sticht de hoofdstad Dur-Kurigalzu.
1323	Dood van de jongenskoning Tutanchamon.
1315-1290	Bewind van de Hettitische koning Muwatallisj.
1301-1234	Bewind van farao Ramses II; maakt Thebe tot de stad zoals door Homerus bezongen.
1300	De Sahara breidt zich in een snel tempo over Noord-Afrika uit.
	Mycene is de rijkste stad van Griekenland.
1287-1272	Oorlog van Ramses II tegen de Hittieten, eindigend in een vredesverdrag.
1250	Bloeitijd van de Myceense cultuur.
	Ramses II laat tempels bij Abu Simbel bouwen.
	Trojaanse oorlog.
1235-806	Bloeitijd van het Oud-Assyrische rijk.
1235-1198	Bewind van de Assyrische koning Tukulti-Ninurta
1234-1214	Bewind van farao Merneptah; exodus van de joden uit Egypte.
1225	De Assyri�rs heersen in Babylon.
1200-800	De donkere eeuwen of middeleeuwen van Griekenland; agrarische plattelandscultuur.
	1e kolonisatie: Grieken vestigen zich op Aege�sche eilanden en kust van Klein-Azi�.
1200-1100	Ondergang van de Myceense cultuur; einde van de steden �n het schrift.
1200-1167	Bewind van farao Ramses III; verdedigt Egypte tegen indringers.
1200	Begin van ijzerbewerking: ijzeren wapens, ploegscharen, schoffels en sikkels.
1190	Hattusjasj definitief verwoest door �zeevolken� uit het Middelandse Zeegebied.
1140	Stichting van Utica, de eerste kolonie van de Fenici�rs in Afrika.
1160-1090	Bewind van de Assyrische koning Tiglat-Pileser I; verovering van Syri� en Armeni�.
1100-950	Priesterdynastie regeert over Egypte vanuit Tanis.
1100	Knossos wordt als paleis verlaten, maar functioneert nog voor religieuze ceremonies.
	Samenstelling van eerste Chinese woordenboek.
1043-1011	Saul eerste koning van Isra�l.
1011-971	David tweede koning over Isra�l (eerst alleen over Juda, vanaf 1004 over heel Isra�l).
1000	De Fenicische steden Tyrus en Sidon worden belangrijke handelscentra.
	De Etrusken arriveren in Itali�.
971-920	Salomo derde koning over Isra�l.
920-597	Isra�l verdeeld in twee koninkrijken: Juda (2 stammen) en Isra�l (10 stammen).
900	Diepe crisis in Griekenland door ondergang van de Myceense cultuur.
	Begin van de Etruskische cultuur. Nederzetting in de omgeving van Tarquinia.
883-859	Bewind v.d. Assyrische koning Assurnasirpal II; rijk bereikt de Middelandse Zeekust.
858-824	Bewind van de Assyrische koning Salmanassar III.
853	Juda en Isra�l brengen gezamenlijk de Assyri�rs een gevoelige nederlaag toe.
841	Salmanassar III maakt van Isra�l een vazalstaat en verovert Babylon en Perzi�.
814	De Fenici�rs stichten in Noord-Afrika (in het huidige Tunesi�) de kolonie Carthago.
806-744	Macht van het Oud-Assyrische rijk verzwakt.
800-500	De Archa�sche Periode van Griekenland.
	2e kolonisatie: Grieken vestigen zich in het hele Middelandse-Zeegebied.
800	Griekse handel en verstedelijking komt in een stroomversnelling (de polis ontstaat).
776	In Griekenland vinden in Olympia de eerste Olympische Spelen plaats.
753	Stichting van Rome.
750	Homerus en Hesiodus schrijven hun mythische geschriften.
744-612	Bloeitijd van het Nieuw-Assyrische rijk.
744-727	Bewind van de Assyrische koning Tiglat-Pileser III; Assyri� weer oppermachtig.
728	Egypte wordt binnengevallen en veroverd door de Nubi�rs, o.l.v. Piankhy.
726-722	Bewind van de Assyrische koning Salmanassar V.
722	Salmanassar V verovert Samaria en deporteert de tien stammen van Isra�l.
	Assyri�rs vestigen zich in Samaria (de latere Samaritanen).
721-705	Bewind van de Assyri�r Sargon II; verovert Egypte en Babylon en herbouwt Ninev�.
705-681	Bewind van de Assyrische koning Sanherib; Babylon verwoest; Ninev� hoofdstad.
700	Eerste Griekse nederzetting in de Egyptische Nijl delta.
702	Sanherib verwoest de steden van Juda; Jeruzalem houdt stand; Juda vazalstaat.
675	In Griekse stadstaten wordt de dienstplicht in gevoerd.
681-668	Bewind van de Assyrische koning Esarhaddon; Babylon wordt herbouwd.
668-626	Bewind van de Assyrische koning Assurbanipal; sticht in Ninev� een bibliotheek.
663-525	Sa�s-tijd van Egypte.
663	Vorst uit Sa�s verdrijft de Assyri�rs uit Egypte en wordt stamvader v.d. 26e dynastie.
650	De Grieken koloniseren een groot gedeelte van het Middelandse-Zeegebied.
	Fenici�rs stichten Leptis Magna, een kolonie in Noord-Afrika, ten oosten van Tripoli.
640-560	Solon.
640-545	Thales van Milete.
640	De Fenici�rs proberen hun oude vijanden, de Elamieten, te vernietigen.
628-551	Zarathustra.
625	De Egyptische koning Necho maakt Juda tot een vazalstaat.
624-545	Thales van Milete.
624-544	Siddhartha Gautama, de eerste Buddha (alternatieve jaartallen: 563-483).
612-539	Bloeitijd van het rijk der Chaldee�n, het Nieuwbabylonische rijk.
612	De Meden plunderen en verwoesten Ninev� en Assur.
607-528	Peisistratus (of Pisistratus)
605-562	Bewind v.d. Chaldee�r Nebukadnezar II; maakt Babel tot een indrukwekkende stad.
605	Nebukadnezar II verslaat de Egyptenaren; Juda wordt een vazalstaat van Babylon.
604-517	Lao-tse.
600	Akropolis wordt onbetwiste centrum van Athene.
597-538	Babylonische ballingschap van de joden (d.w.z. van het tweestammenrijk Juda).
599-527	Mahavira, stichter van het jainisme in India (alternatieve jaartallen: 540-468).
597	Nebukadnezar II verovert Jeruzalem nadat Juda heeft samengeheuld met Egypte.
	Nebukadnezar II benoemt Zedekia tot koning over Juda.
	Zo�n 10.000 joden (vooral upper class) worden gedeporteerd naar Babylon.
594	Solon, als hervormer aangesteld, legt de basis voor de Atheense democratie.
589/586	Volgens moderne buddhisten het jaartal waarin Buddha de verlichting ontving.
588/587	Mogelijk het jaar waarin Hystaspes (vader van Darius I) Zarathustra�s leer omarmt.
587/586	Nebukadnezar verwoest Jeruzalem en de tempel vanwege de opstand van Zedekia.
	Opnieuw worden (�1000) Joden gedeporteerd naar Babylon.
585	Zonsverduistering op 28 mei, door Thales van Milete voorspeld.
580-500	Pythagoras.
577-485	Xenophanes.
560-546	Bewind van Croesus over Lydi�.
560	Dood van Solon.
559-330	Bloeitijd van het Perzische rijk.
559-529	Bewind van Cyrus de Grote (van stamhoofd tot vorst van het grote Perzische rijk).
555-539	Belsazar koning in Babylon; onderwerpt zich aan de Assyrische koning Nabonidus.
551-479	Confucius.
550	De Lydische koning Croesus verovert Klein-Azi�.
	Tempel voor Artemis opgericht in Efeze.
	Anaximander maakt de eerste landkaart van de toen bekende wereld.
	De Grieken verslaan de Carthagers.
546-528	Bewind van Peisistratus, tiran van Athene; brengt Atheense cultuur tot bloei.
546	Cyrus verovert Lydi� (en daarmee ook Klein-Azi�).
545	Dood van Thales van Milete.
544	Dood van de eerste Buddha.
538	Cyrus verovert Babylon.
536	Cyrus geeft Zerubbabel toestemming om de tempel in Jeruzalem weer op te bouwen.
529-521	Bewind van de Perzische vorst Cambyses.
525-456	Aeschylus.
525	Cambyses verslaat Egypte bij Pelusium en maakt het tot een Perzische provincie.
521-486	Bewind van de Perzische vorst Darius I Hystapses; organisatie en uitbreiding v.h. rijk.
517	In Egypte wordt een kanaal aangelegd van de Nijl naar de Rode Zee.
	Dood van Lao-tse.
518	Darius I sticht Persepolis, de ceremoni�le hoofdstad van Perzi�.
516	Wederopbouw van de tempel in Jeruzalem voltooid.
515-450	Parmenides.
512	Darius maakt India tot een Perzische provincie.
510	Afzetting van Tarquinius de Trotse, de laatste Etruskische koning van Rome.
	Hippias, zoon van Peisistratus, door Spartanen afgezet in Athene; vlucht naar Perzi�.
509	Stichting van de Romeinse Republiek; hoogste macht in handen van twee consuls.
508-502	Kleisthenes voert hervormingen door in Athene (meer democratie).
500	Dood van Pythagoras.
	In China worden de eerste wetten vastgelegd.
	Stichting van de eerste steden in Europa.
	Arische Singalezen vestigen zich op Sri Lanka.
	In India wordt het kastenstelsel ge�ntroduceerd.
499	Aristagoras, tiran van Milete, zoekt bij Sparta en Athene steun voor Ionische opstand.
498	Opstand tegen de Perzen in Ioni� (Klein-Azi�); steun vanuit Athene; Sardis verbrand.
496-406	Sophocles.
495-429	Pericles.
495	Klein-Azi� door Darius heroverd.
490-479	Oorlogen tussen Perzi� en Griekenland.
490-415	Protagoras.
490	Darius wil de Grieken straffen en de Griekse dreiging uitbannen en trekt ten strijde.
	De Atheners verslaan de Perzen in de Slag bij Marathon.
	Het heiligdom van Athene in Delfi is het eerste Griekse gebouw in marmer.
487-429	Voltooiing van de Atheense democratie.
486-464	Bewind van de Perzische koning Xerxes.
485	Dood van Xenophanes.
484-425	Herodotus.
482	Xerxes verwoest tempels in Babylon wegens een opstand.
480	Grieken verslaan de Perzische vloot in de slag bij Salamis; Athene verwoest.
479	Grieken verslaan het Perzische leger in de slag bij Thermopalye.
	Dood van Confucius.
478	Oprichting van de Delisch-Attische Bond, tegen Perzi� gericht, o.l.v. Athene.
471-400	Thucydides.
469-399	Socrates.
467	Grieken verslaan de Perzen in de veld- en zeeslag bij Eurymedon in Klein-Azi�.
464-423	Bewind van de Perzische koning Artaxerxes I.
462-404	De Atheense of Klassieke Periode.
462-429	Pericles leider van Athene.
461-445	Eerste Peloponnesische Oorlog (tussen Athene en Sparta).
461	Athene sluit verbond met Argos en Megara; Sparta voelt dreiging en trekt ten strijde.
456	Dood van Aeschylus.
450	Dood van Parmenides.
449	Vastlegging van de eerste codex met Romeinse wetten.
	Athene be�indigt oorlog met Perzi� na rampzalige campagne tegen Perzen in Egypte.
447	Bouw van het Parthenon op de Akropolis in Athene.
445	Pericles sluit een dertigjarige vredesverdrag met Sparta.
431-404	De [tweede] Peloponnesische oorlog.
430	Athene geteisterd door een epidemie, meestal als de pest aangeduid.
	Pericles krijgt de schuld v.d. oorlog tegen Sparta en wordt geostraciseerd (verbannen).
429	Pericles wordt in macht hersteld maar overlijdt aan de pest.
427-347	Plato.
425	Dood van Herodotus.
423-404	Bewind van de Perzische koning Darius II.
421	Met de vrede van Nicias eindigt de eerste fase van de Peloponnesische oorlog.
415	Dood van Protagoras.
	Athene helpt Segesta (Sicili�), aangevallen door Syracuse, bondgenoot van Sparta.
	Begin van de tweede fase van de [tweede] Peloponnesische oorlog.
413	Atheense expeditieleger lijdt een nederlaag bij de rivier de Assinarus op Sicili�.
	Atheense vloot grotendeels vernietigd door de Spartanen in de haven van Syracuse.
408	Voltooiing van de Akropolis in Athene.
406	Dood van Sophocles.
405	De rest van de Atheense vloot wordt vernietigd in een verrassingsaanval.
404-371	Spartaanse hegemonie.
404	Athene wordt door Sparta belegerd, ook van zeezijde, en geeft zich over.
	Nieuwe regering van Athene (de �dertig�) komt onder sterke Spartaanse invloed.
400	Bouw van het Graf der luipaarden in Tarquinia.
	De macht van de Etrusken neemt af, die van Rome groeit.
	Dood van Thucydides.
399	Socrates ter dood veroordeeld omdat hij de jeugd zou bederven.
396-360	Generaal Agesilaus koning van Sparta.
395-387	De Corinthische Oorlog (tussen Sparta en Corinthe/Athene/Thebe/Argos)
394	De Perzen vernietigen de Spartaanse zeevloot.
390	De Etrusken bestrijden de binnenvallende Galli�rs.
387	Plato opent zijn Academie in een aan de held Academus gewijde tuin in Athene.
	De Corinthische Oorlog eindigt onbeslist in een vredesverdrag.
384-322	Aristoteles, als Macedoni�r geboren in Stagira (Thraci�).
378-355	Tweede Atheense Confederatie, tegen Sparta gericht, o.l.v. Athene.
371-362	Thebaanse hegemonie.
371	Thebaanse leger verslaat Sparta bij Leuctra.
367	Aristoteles trekt naar Athene om aan de Academie van Plato te studeren.
359	Philippus II kroont zichzelf tot koning van Macedoni�.
	Philippus maakt van Macedoni� een staat die is toegerust voor oorlog.
357	Huwelijk van Philippus II met Olympia, de moeder van Alexander de Grote.
356-323	Alexander de Grote.
349	Philippus II begint systematisch alle Griekse steden te veroveren.
348	Rome sluit een handelsverdrag met Carthago.
347	Dood van Plato; Aristoteles reist naar Klein-Azi� en bouwt daar zijn filosofie uit.
342	Aristoteles wordt door Philippus II aangesteld tot leraar van zijn zoon Alexander.
338	Philippus II verslaat Athene in de Slag bij Chaeronea in Boeotia.
	Philippus II beheerst alle Griekse steden, behalve Sparta.
	Philippus II schept de Federale Liga van Corinthe en wordt koning over Griekenland.
337-336	Philippus II trekt met zijn Liga ten strijde tegen Perzi�.
336	Philippus II wordt vermoord door zijn lijfwacht, Alexander de Grote de nieuw koning.
	Darius III wordt vorst over Perzi�.
335	Alexander de Grote wordt koning over Macedoni� en verwoest het Griekse Thebe.
	Aristoteles keert terug naar Athene en sticht daar zijn Lyceum (Lykeion).
334	Alexander valt Klein-Azi� binnen.
332	Alexander verovert het huidige Libanon en Isra�l, en wordt verwelkomd door Egypte.
331	In Egypte sticht Alexander de stad Alexandri�.
330-323	Bloeitijd van het Grieks-Macedonische rijk.
330	Alexander dwingt Perzi� in drie veldslagen op de kniee�n.
	Alexander verovert Babylon en steekt Persepolis in brand.
329	Alexander verovert Afghanistan en delen van Centraal-Azi�, tot in India.
327	Alexander breekt zijn oostwaartse veroveringstocht af; zijn leger is uitgeput.
324	Alexander keert terug naar Babylon en verblijft in Persepolis.
	Alexander huwt de dochter van Darius, de vermoorde koning der Perzen.
323	Dood van Alexander; rijk wordt verdeeld onder zijn vier legeraanvoerders.
	Aristoteles wordt ter dood veroordeeld, maar vlucht.
322	Aristoteles sterft in ballingschap.