TIJDSLIJN GESCHIEDENIS VAN DE OUDHEID

4241

De eerste datum in de Egyptische kalender.

3900-3100

Dorpen aan de Nijl nemen toe in welvaart en macht.

3500

De Sumeri�rs vestigen zich in zuidelijk Mesopotami� (Sumer, in de bijbel: Sinear).

3300-3000

In Sumer vindt men het pictografische schrift uit, waaruit later �t spijkerschrift ontstaat.

 

In Sumer ontstaat een aantal steden (m.n. Ur) en een cultuur van ruilhandel.

3200

Vroege Cycladische cultuur in de Ege�sche regio.

3100-2650

Archaisch Egypte.

3100

Menes eerste koning over zowel Boven- als Beneden-Egypte.

3000

De Egyptenaren ontwikkelen een methode van landmeetkunde.

 

Kreta bewoond door volk uit mogelijk Klein-Azi�; begin van de Minoische beschaving.

 

Fenicische stad Byblos wellicht belangrijkste verkeersknooppunt in het Nabije Oosten.

 

Semitische stammen vestigen zich in het gebied dat later Akkad heet (Mesopotami�).

 

Gebruik van de maankalender in Mesopotami�.

2750-2000

Vroege Helladische periode; een ander volk dan het huidige bewoont Griekenland.

2750

Ontwikkeling van landbouwculturen in het dal van de Indus.

 

Het Gilgamesj-epos, geschreven in Babylon, verhaalt van een grote zondvloed.

2685

Begin van de bouw van piramiden in Egypte.

2650-2134

Oude Rijk van Egypte.

2589-2566

Bouw van de grote piramide van Giza door koning Cheops.

2500

Mesannipadda koning van Ur.

 

In Mesopotami� onstaan de eerste bibliotheken.

2270-2125

Het Akkadische rijk.

2270-2214

Bewind van de eerste Akkadische koning Sargon I.

2270

Sargon I overwint de Sumeri�rs en sticht de stad Akkad (later Agade genoemd).

2300

Eerste aardewerk in Midden-Amerika.

2200

In het Nabije Oosten wordt voor het eerst een vorm van hi�rogliefen gebruikt.

2134-2040

Eerste Tussenrijk van Egypte.

2125-2061

Het rijk van de Guti, een volk uit het Zagros gebergte (thans in Iran).

2125

De Guti veroveren Akkad en Sumer en stellen gouverneurs (patesi�s) aan.

2112-1988

Ur de machtigste stad onder de 3de dynastie, te beginnen bij koning Ur-Nammu.

 

Ur-Nammu bouwt de Ziggurat, met bovenop een tempel voor de maangod Nannar.

2100-1400 Bloeitijd van Minoische beschaving (o.a. beschilderd aardewerk); volk leeft in steden.  

2061

Utu-Hegal, koning van Uruk, zet de laatste Guti-vorst (Tiriqan) af.

2040-1640

Middenrijk van Egypte.

2033-1988

Sjulgi (of Dungi) koning van Ur; ontstaan van belastingkantoren en districtskassen.

1950

Ur wordt veroverd door de koning van Mari en met de grond gelijk gemaakt.

2000-1550

Midden Helladische periode.

2000

De voorouders van de Grieken vestigen zich in Griekenland.

 

Gebruik van zeilen op schepen in de Ege�sche zee.

 

Handel tussen Egypte en Kreta en tussen het Griekse schiereiland en Kreta.

 

Be�nvloed door de Minoische cultuur ontstaan steden op het Griekse schiereiland.

 

Regelmatige herbouw van het paleis en van ander gebouwen in Knossos.

 

Nabije Oosten maakt kennis met het paard via de Indo-Europese volken in Iran.

1991

Begin van het Middenrijk in Egypte.

1900-1600

De Oude Babylonische Periode (tijd van de Amorieten of oude Babyloni�rs).

1900

De Egyptenaren beginnen met het bouwen van tempels bij Karnak. Amontempel.

 

Door nieuwe irrigatietechnieken kan Mesopotami� uitdijende bevolking voeden.

1894

Babylon wordt een onafhankelijke stadstaat; begin van de Babylonische dynastie.

1840

Beneden-Nubi� door Egypte geannexeerd.

1800

Sjamsji-adad sticht het Assyrische rijk.

1788

Einde van het Middenrijk in Egypte.

1792-1750

Bewind van Hammurabi, stichter van het Babylonische rijk met Babel als hoofdstad.

1760

Hammurabi laat wetten in steen graveren.

1700 Introductie van een strijdwagen met plaats voor een boogschutter en een menner.

1674

De Hyksos veroveren Memfis, de hoofdstad van Egypte.

1640-1550

Tweede Tussenrijk van Egypte.

1600-717

Tijd van de Chatti-koningen, rijk der Hittieten. Hoofdstad: Hattusjasj (nu: Boghaz K�y).

1600-1420

Het Oude Rijk van de Hittieten in Anatoli�.

1550-1150

Late Helladische (Myceense) periode, met als bekendste feit: de oorlog tegen Troje.

1550-1100

Het Nieuwe Rijk in Egypte

1550

Amosis uit Thebe verdrijft de Hyksos uit Egypte en wordt stamvader v.d. 18e dynastie.

 

De Hittiet Mursjilisj I verovert Noord-Syri� en Babel; einde v.d. Hammurabi-dynastie.

1530-1170

Tijd van de Kassieten; Mursjilisj moet Babel aan de Kassieten afstaan.

1500-950

Eerste tekst volgens Fenicisch alfabet (overeenkomsten met Egyptisch cursiefschrift).

1500-500

Ontstaan van de Veda�s, de oudste heilige boeken in India.

1500

Griekse handelaars steken de Ege�sche Zee over naar Sicilli�.

 

Het eiland Thera in Ege�sche Zee wordt deels vernietigd door een vulkaanuitbarsting.

 

Wijdverbreid gebruik van ijzeren wapens in het Nabije Oosten.

 

Egypte importeert over zee hout uit Libanon.

 

Hittitische handel in paarden; grote vraag naar trekdieren voor strijd- en jachtwagens.

 

In Europa worden de laatste stenen monumenten opgericht.

  Arische krijgers trekken Iran binnen en bereiken mogelijk het noorden van India.

1482

Dood van Thutmes (Thutmosis) I, stichter van de necropolis in het Dal der Koningen.

1458

Dood van Hatsjepsut, de enige vrouwelijke farao van Egypte.

1458-1428

Bewind van Thutmosis III, de Napoleon of Alexander van Egypte.

 

Rijk van Thutmosis III: v.d. Eufraat in het Noorden tot de 4e stroomversnelling v.d. Nijl.

1411-1375

Bewind van de Egyptische farao Amenophis III; tijd van vrede en voorspoed.

1450

Onstaan van de eerste Indische veda's.

1420

Hattusjasj verwoest door �zeevolken� uit het Middelandse Zeegebied.

1400

Ondergang van de Minoische beschaving op Kreta.

 

Bouw van de eerste Akropolis in Athene.

1390

Ontstaan van het Chinese schrift.

1380-1190

Het Nieuwe Rijk van de Hittieten in Anatoli�.

1375-1360

Bewind van de Egypte farao Echnaton (Amenophis IV) en koningin Nefretite.

 

Aton i.p.v. Amon de hoofdgod; nieuwe hoofdstad: Achet-Aton (thans Tell el-Amarna).

1350

Syri� wordt meertalig door gebruik van Hittitische en Babylonische talen.

1330

Koning Kurigalzu II verlaat Babylon en sticht de hoofdstad Dur-Kurigalzu.

1323

Dood van de jongenskoning Tutanchamon.

1315-1290

Bewind van de Hettitische koning Muwatallisj.

1301-1234

Bewind van farao Ramses II; maakt Thebe tot de stad zoals door Homerus bezongen.

1300

De Sahara breidt zich in een snel tempo over Noord-Afrika uit.

 

Mycene is de rijkste stad van Griekenland.

1287-1272

Oorlog van Ramses II tegen de Hittieten, eindigend in een vredesverdrag.

1250

Bloeitijd van de Myceense cultuur.

 

Ramses II laat tempels bij Abu Simbel bouwen.

 

Trojaanse oorlog.

1235-806

Bloeitijd van het Oud-Assyrische rijk.

1235-1198

Bewind van de Assyrische koning Tukulti-Ninurta

1234-1214

Bewind van farao Merneptah; exodus van de joden uit Egypte.

1225

De Assyri�rs heersen in Babylon.

1200-800

De donkere eeuwen of middeleeuwen van Griekenland; agrarische plattelandscultuur.

 

1e kolonisatie: Grieken vestigen zich op Aege�sche eilanden en kust van Klein-Azi�.

1200-1100

Ondergang van de Myceense cultuur; einde van de steden �n het schrift.

1200-1167

Bewind van farao Ramses III; verdedigt Egypte tegen indringers.

1200 Begin van ijzerbewerking: ijzeren wapens, ploegscharen, schoffels en sikkels.

1190

Hattusjasj definitief verwoest door �zeevolken� uit het Middelandse Zeegebied.

1140

Stichting van Utica, de eerste kolonie van de Fenici�rs in Afrika.

1160-1090

Bewind van de Assyrische koning Tiglat-Pileser I; verovering van Syri� en Armeni�.

1100-950

Priesterdynastie regeert over Egypte vanuit Tanis.

1100

Knossos wordt als paleis verlaten, maar functioneert nog voor religieuze ceremonies.

 

Samenstelling van eerste Chinese woordenboek.

1043-1011

Saul eerste koning van Isra�l.

1011-971

David tweede koning over Isra�l (eerst alleen over Juda, vanaf 1004 over heel Isra�l).

1000

De Fenicische steden Tyrus en Sidon worden belangrijke handelscentra.

 

De Etrusken arriveren in Itali�.

971-920

Salomo derde koning over Isra�l.

920-597

Isra�l verdeeld in twee koninkrijken: Juda (2 stammen) en Isra�l (10 stammen).

900

Diepe crisis in Griekenland door ondergang van de Myceense cultuur.

 

Begin van de Etruskische cultuur. Nederzetting in de omgeving van Tarquinia.

883-859

Bewind v.d. Assyrische koning Assurnasirpal II; rijk bereikt de Middelandse Zeekust.

858-824

Bewind van de Assyrische koning Salmanassar III.

853

Juda en Isra�l brengen gezamenlijk de Assyri�rs een gevoelige nederlaag toe.

841

Salmanassar III maakt van Isra�l een vazalstaat en verovert Babylon en Perzi�.

814

De Fenici�rs stichten in Noord-Afrika (in het huidige Tunesi�) de kolonie Carthago.

806-744

Macht van het Oud-Assyrische rijk verzwakt.

800-500

De Archa�sche Periode van Griekenland.

 

2e kolonisatie: Grieken vestigen zich in het hele Middelandse-Zeegebied.

800 

Griekse handel en verstedelijking komt in een stroomversnelling (de polis ontstaat).

776

In Griekenland vinden in Olympia de eerste Olympische Spelen plaats.

753

Stichting van Rome.

750

Homerus en Hesiodus schrijven hun mythische geschriften.

744-612

Bloeitijd van het Nieuw-Assyrische rijk.

744-727

Bewind van de Assyrische koning Tiglat-Pileser III; Assyri� weer oppermachtig.

728

Egypte wordt binnengevallen en veroverd door de Nubi�rs, o.l.v. Piankhy.

726-722

Bewind van de Assyrische koning Salmanassar V.

722

Salmanassar V verovert Samaria en deporteert de tien stammen van Isra�l.

 

Assyri�rs vestigen zich in Samaria (de latere Samaritanen).

721-705

Bewind van de Assyri�r Sargon II; verovert Egypte en Babylon en herbouwt Ninev�.

705-681

Bewind van de Assyrische koning Sanherib; Babylon verwoest; Ninev� hoofdstad.

700

Eerste Griekse nederzetting in de Egyptische Nijl delta.

702

Sanherib verwoest de steden van Juda; Jeruzalem houdt stand; Juda vazalstaat.

675

In Griekse stadstaten wordt de dienstplicht in gevoerd.

681-668

Bewind van de Assyrische koning Esarhaddon; Babylon wordt herbouwd.

668-626

Bewind van de Assyrische koning Assurbanipal; sticht in Ninev� een bibliotheek.

663-525

Sa�s-tijd van Egypte.

663

Vorst uit Sa�s verdrijft de Assyri�rs uit Egypte en wordt stamvader v.d. 26e dynastie.

650

De Grieken koloniseren een groot gedeelte van het Middelandse-Zeegebied.

 

Fenici�rs stichten Leptis Magna, een kolonie in Noord-Afrika, ten oosten van Tripoli.

640-560

Solon.

640-545

Thales van Milete.

640

De Fenici�rs proberen hun oude vijanden, de Elamieten, te vernietigen.

628-551

Zarathustra.

625

De Egyptische koning Necho maakt Juda tot een vazalstaat.

624-545

Thales van Milete.

624-544

Siddhartha Gautama, de eerste Buddha (alternatieve jaartallen: 563-483).

612-539

Bloeitijd van het rijk der Chaldee�n, het Nieuwbabylonische rijk.

612

De Meden plunderen en verwoesten Ninev� en Assur.

607-528

Peisistratus (of Pisistratus)

605-562

Bewind v.d. Chaldee�r Nebukadnezar II; maakt Babel tot een indrukwekkende stad.

605

Nebukadnezar II verslaat de Egyptenaren; Juda wordt een vazalstaat van Babylon.

604-517

Lao-tse.

600

Akropolis wordt onbetwiste centrum van Athene.

597-538

Babylonische ballingschap van de joden (d.w.z. van het tweestammenrijk Juda).

599-527

Mahavira, stichter van het jainisme in India (alternatieve jaartallen: 540-468).

597

Nebukadnezar II verovert Jeruzalem nadat Juda heeft samengeheuld met Egypte.

 

Nebukadnezar II benoemt Zedekia tot koning over Juda.

 

Zo�n 10.000 joden (vooral upper class) worden gedeporteerd naar Babylon.

594

Solon, als hervormer aangesteld, legt de basis voor de Atheense democratie.

589/586

Volgens moderne buddhisten het jaartal waarin Buddha de verlichting ontving.

588/587

Mogelijk het jaar waarin Hystaspes (vader van Darius I) Zarathustra�s leer omarmt.

587/586

Nebukadnezar verwoest Jeruzalem en de tempel vanwege de opstand van Zedekia.

 

Opnieuw worden (�1000) Joden gedeporteerd naar Babylon.

585

Zonsverduistering op 28 mei, door Thales van Milete voorspeld.

580-500

Pythagoras.

577-485

Xenophanes.

560-546

Bewind van Croesus over Lydi�.

560

Dood van Solon.

559-330

Bloeitijd van het Perzische rijk.

559-529

Bewind van Cyrus de Grote (van stamhoofd tot vorst van het grote Perzische rijk).

555-539

Belsazar koning in Babylon; onderwerpt zich aan de Assyrische koning Nabonidus.

551-479

Confucius.

550

De Lydische koning Croesus verovert Klein-Azi�.

 

Tempel voor Artemis opgericht in Efeze.

 

Anaximander maakt de eerste landkaart van de toen bekende wereld.

 

De Grieken verslaan de Carthagers.

546-528

Bewind van Peisistratus, tiran van Athene; brengt Atheense cultuur tot bloei.

546

Cyrus verovert Lydi� (en daarmee ook Klein-Azi�).

545

Dood van Thales van Milete.

544

Dood van de eerste Buddha.

538

Cyrus verovert Babylon.

536

Cyrus geeft Zerubbabel toestemming om de tempel in Jeruzalem weer op te bouwen.

529-521

Bewind van de Perzische vorst Cambyses.

525-456

Aeschylus.

525

Cambyses verslaat Egypte bij Pelusium en maakt het tot een Perzische provincie.

521-486

Bewind van de Perzische vorst Darius I Hystapses; organisatie en uitbreiding v.h. rijk.

517

In Egypte wordt een kanaal aangelegd van de Nijl naar de Rode Zee.

 

Dood van Lao-tse.

518

Darius I sticht Persepolis, de ceremoni�le hoofdstad van Perzi�.

516

Wederopbouw van de tempel in Jeruzalem voltooid.

515-450

Parmenides.

512

Darius maakt India tot een Perzische provincie.

510

Afzetting van Tarquinius de Trotse, de laatste Etruskische koning van Rome.

 

Hippias, zoon van Peisistratus, door Spartanen afgezet in Athene; vlucht naar Perzi�.

509

Stichting van de Romeinse Republiek; hoogste macht in handen van twee consuls.

508-502

Kleisthenes voert hervormingen door in Athene (meer democratie).

500

Dood van Pythagoras.

 

In China worden de eerste wetten vastgelegd.

 

Stichting van de eerste steden in Europa.

 

Arische Singalezen vestigen zich op Sri Lanka.

 

In India wordt het kastenstelsel ge�ntroduceerd.

499

Aristagoras, tiran van Milete, zoekt bij Sparta en Athene steun voor Ionische opstand.

498

Opstand tegen de Perzen in Ioni� (Klein-Azi�); steun vanuit Athene; Sardis verbrand.

496-406

Sophocles.

495-429

Pericles.

495

Klein-Azi� door Darius heroverd.

490-479

Oorlogen tussen Perzi� en Griekenland.

490-415

Protagoras.

490

Darius wil de Grieken straffen en de Griekse dreiging uitbannen en trekt ten strijde.

 

De Atheners verslaan de Perzen in de Slag bij Marathon.

 

Het heiligdom van Athene in Delfi is het eerste Griekse gebouw in marmer.

487-429

Voltooiing van de Atheense democratie.

486-464

Bewind van de Perzische koning Xerxes.

485

Dood van Xenophanes.

484-425

Herodotus.

482

Xerxes verwoest tempels in Babylon wegens een opstand.

480

Grieken verslaan de Perzische vloot in de slag bij Salamis; Athene verwoest.

479

Grieken verslaan het Perzische leger in de slag bij Thermopalye.

 

Dood van Confucius.

478

Oprichting van de Delisch-Attische Bond, tegen Perzi� gericht, o.l.v. Athene.

471-400

Thucydides.

469-399

Socrates.

467 

Grieken verslaan de Perzen in de veld- en zeeslag bij Eurymedon in Klein-Azi�.

464-423

Bewind van de Perzische koning Artaxerxes I.

462-404

De Atheense of Klassieke Periode.

462-429

Pericles leider van Athene.

461-445

Eerste Peloponnesische Oorlog (tussen Athene en Sparta).

461

Athene sluit verbond met Argos en Megara; Sparta voelt dreiging en trekt ten strijde.

456

Dood van Aeschylus.

450

Dood van Parmenides.

449

Vastlegging van de eerste codex met Romeinse wetten.

 

Athene be�indigt oorlog met Perzi� na rampzalige campagne tegen Perzen in Egypte.

447

Bouw van het Parthenon op de Akropolis in Athene.

445

Pericles sluit een dertigjarige vredesverdrag met Sparta.

431-404

De [tweede] Peloponnesische oorlog.

430

Athene geteisterd door een epidemie, meestal als de pest aangeduid.

 

Pericles krijgt de schuld v.d. oorlog tegen Sparta en wordt geostraciseerd (verbannen).

429

Pericles wordt in macht hersteld maar overlijdt aan de pest.

427-347

Plato.

425

Dood van Herodotus.

423-404

Bewind van de Perzische koning Darius II.

421

Met de vrede van Nicias eindigt de eerste fase van de Peloponnesische oorlog.

415

Dood van Protagoras.

 

Athene helpt Segesta (Sicili�), aangevallen door Syracuse, bondgenoot van Sparta.

 

Begin van de tweede fase van de [tweede] Peloponnesische oorlog.

413

Atheense expeditieleger lijdt een nederlaag bij de rivier de Assinarus op Sicili�.

 

Atheense vloot grotendeels vernietigd door de Spartanen in de haven van Syracuse.

408

Voltooiing van de Akropolis in Athene.

406

Dood van Sophocles.

405

De rest van de Atheense vloot wordt vernietigd in een verrassingsaanval.

404-371

Spartaanse hegemonie.

404

Athene wordt door Sparta belegerd, ook van zeezijde, en geeft zich over.

 

Nieuwe regering van Athene (de �dertig�) komt onder sterke Spartaanse invloed.

400

Bouw van het Graf der luipaarden in Tarquinia.

 

De macht van de Etrusken neemt af, die van Rome groeit.

 

Dood van Thucydides.

399

Socrates ter dood veroordeeld omdat hij de jeugd zou bederven.

396-360

Generaal Agesilaus koning van Sparta.

395-387

De Corinthische Oorlog (tussen Sparta en Corinthe/Athene/Thebe/Argos)

394

De Perzen vernietigen de Spartaanse zeevloot.

390

De Etrusken bestrijden de binnenvallende Galli�rs.

387

Plato opent zijn Academie in een aan de held Academus gewijde tuin in Athene.

 

De Corinthische Oorlog eindigt onbeslist in een vredesverdrag.

384-322

Aristoteles, als Macedoni�r geboren in Stagira (Thraci�).

378-355

Tweede Atheense Confederatie, tegen Sparta gericht, o.l.v. Athene.

371-362

Thebaanse hegemonie.

371

Thebaanse leger verslaat Sparta bij Leuctra.

367

Aristoteles trekt naar Athene om aan de Academie van Plato te studeren.

359

Philippus II kroont zichzelf tot koning van Macedoni�.

 

Philippus maakt van Macedoni� een staat die is toegerust voor oorlog.

357

Huwelijk van Philippus II met Olympia, de moeder van Alexander de Grote.

356-323

Alexander de Grote.

349

Philippus II begint systematisch alle Griekse steden te veroveren.

348

Rome sluit een handelsverdrag met Carthago.

347

Dood van Plato; Aristoteles reist naar Klein-Azi� en bouwt daar zijn filosofie uit.

342

Aristoteles wordt door Philippus II aangesteld tot leraar van zijn zoon Alexander.

338

Philippus II verslaat Athene in de Slag bij Chaeronea in Boeotia.

 

Philippus II beheerst alle Griekse steden, behalve Sparta.

 

Philippus II schept de Federale Liga van Corinthe en wordt koning over Griekenland.

337-336

Philippus II trekt met zijn Liga ten strijde tegen Perzi�.

336

Philippus II wordt vermoord door zijn lijfwacht, Alexander de Grote de nieuw koning.

 

Darius III wordt vorst over Perzi�.

335

Alexander de Grote wordt koning over Macedoni� en verwoest het Griekse Thebe.

 

Aristoteles keert terug naar Athene en sticht daar zijn Lyceum (Lykeion).

334

Alexander valt Klein-Azi� binnen.

332

Alexander verovert het huidige Libanon en Isra�l, en wordt verwelkomd door Egypte.

331

In Egypte sticht Alexander de stad Alexandri�.

330-323

Bloeitijd van het Grieks-Macedonische rijk.

330

Alexander dwingt Perzi� in drie veldslagen op de kniee�n.

 

Alexander verovert Babylon en steekt Persepolis in brand.

329

Alexander verovert Afghanistan en delen van Centraal-Azi�, tot in India.

327

Alexander breekt zijn oostwaartse veroveringstocht af; zijn leger is uitgeput.

324

Alexander keert terug naar Babylon en verblijft in Persepolis.

 

Alexander huwt de dochter van Darius, de vermoorde koning der Perzen.

323

Dood van Alexander; rijk wordt verdeeld onder zijn vier legeraanvoerders.

 

Aristoteles wordt ter dood veroordeeld, maar vlucht.

322

Aristoteles sterft in ballingschap.